(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.112. అధ్యాయః 112
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి గోసామాన్యోత్పత్తిప్రకారకథనపూర్వకం కపిలోత్పత్తిప్రకారకథనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ।

తతో యుధిష్ఠిరే రాజా భూయః శాంతనవం నృపం।
గోదానవిస్తరం ధీమాన్పప్రచ్ఛ వినయాన్వితః॥ 13-112-1(85872)
గోప్రదానగుణాన్సంయక్ పునర్మే బ్రూహి భారత।
న హి తృప్యాంయహం వీర శృణ్వానోఽమృతమీదృశం॥ 13-112-2(85873)
ఇత్యుక్తో ధర్మరాజేన తదా శాంతనవో నృపః।
సంయగాహ గుణాంస్తస్మై గోప్రదానస్య కేవలాన్॥ 13-112-3(85874)
భీష్మ ఉవాచ। 13-112-4x(7119)
వత్సలాం గుణసంప్రన్నా తరుణీం వస్త్రసంయుతాం।
దత్త్వేదృశీం గాం విప్రాయ సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే॥ 13-112-4(85875)
అసుర్యా నామ తే లోకా గాం దత్త్వా తాన్న గచ్ఛతి। 13-112-5(85876)
పీతోదకాం జగ్ధతృణాం నష్టక్షీరాం నిరింద్రియాం।
జరారోగోపసంపన్నాం జీర్ణాం వాపీమివాజలాం।
దత్త్వా తమః ప్రవిశతి ద్విజం క్లేశేన యోజయేత్॥ 13-112-6(85877)
రుష్టా దుష్టా వ్యాధితా దుర్బలా వా
నో దాతవ్యా యాశ్చ మూల్యైరదత్తైః।
క్లేశైర్విప్రం యోఽఫలైః సంయునక్తి
తస్యాఽవీర్యాశ్చాఫలాశ్చైవ లోకాః॥ 13-112-7(85878)
బలాన్వితాః శీలవీర్యోపపన్నాః
సర్వే ప్రశంసంతి సుగంధవత్యః।
యథా హి గంగా సరితాం వరిష్ఠా
తథాఽర్జునీనాం కపిలా వరిష్ఠా॥ 13-112-8(85879)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 13-112-9x(7120)
కస్మాత్సమానే బహులాప్రదానే
సద్భిః ప్రశస్తం కపిలాప్రదానం।
విశేషమిచ్ఛామి మహాప్రభావం
శ్రోతుం సమర్థోస్మి భవాన్ప్రవక్తుం॥ 13-112-9(85880)
భీష్మ ఉవాచ। 13-112-10x(7121)
వృద్ధానాం బ్రువతాం శ్రుత్వా కపిలానామథోద్భవం।
వక్ష్యామి తదశేషేణ రోహిణ్యో నిర్మితా యథా॥ 13-112-10(85881)
ప్రజాః సృజేతి చాదిష్టః పూర్వం దక్షః స్వయంభువా।
నాసృజద్వృత్తిమేవాగ్రే ప్రజానాం హితకాంయయా॥ 13-112-11(85882)
యథా హ్యమృతమాశ్రిత్య వర్తయంతి దివౌకసః।
తథా వృత్తిం సమాశ్రిత్య వర్తయంతి ప్రజా విభో॥ 13-112-12(85883)
అచరేభ్యశ్చ భూతేభ్యశ్చరాః శ్రేష్ఠాస్తతో నరాః।
బ్రాహ్మణాశ్చ తతః శ్రేష్ఠాస్తషు యజ్ఞాః ప్రతిష్ఠితాః॥ 13-112-13(85884)
యజ్ఞైరాప్యాయతే సోమః స చ గోషు ప్రతిష్ఠితః।
తాభ్యో దేవాః ప్రమోదంతే ప్రజానాం వృత్తిరాసు చ॥ 13-112-14(85885)
తతః ప్రజాసు సృష్టాసు దక్షాద్యైః క్షుధితాః ప్రజాః।
ప్రజాపతిముపాధావన్వినిశ్చిత్య చతుర్మఖం॥ 13-112-15(85886)
ప్రజాతాన్యేవ భూతాని ప్రాక్రోశన్వృత్తికాంక్షయా।
వృత్తిదం చాన్వపద్యంత తృషితాః పితృమాతృవత్॥ 13-112-16(85887)
ఇతీదం మనసా గత్వా ప్రజాసర్గార్థమాత్మనః।
ప్రజాపతిర్బలాధానమమృతం ప్రాపిబత్తదా।
శంసతస్తస్య తృప్తిం తు గంధాత్సురభిరుత్థితా॥ 13-112-17(85888)
ముఖజా సాఽసృజద్ధాతుః సురభిర్లోకమాతరం।
దర్శనీయరసం వృత్తిం సురభిం ముఖజాం సుతాం॥ 13-112-18(85889)
సాఽసృజత్సౌరభేయీస్తు సురభిర్లోకమాతృకాః।
సువర్ణవర్ణాః కపిలాః ప్రజానాం వృత్తిధేనవః॥ 13-112-19(85890)
తాసామమృతవృత్తీనాం క్షరంతీనాం సమంతతః।
బభూవామృతజః ఫేనః స్రవంతీనామివోర్మిజః॥ 13-112-20(85891)
స వత్సముఖవిభ్రష్టో భవస్య భువి తిష్ఠతః।
శిరస్యవాపతత్క్రుద్ధః స తదైక్షత చ ప్రభుః।
లలాటప్రభవేణాక్ష్ణా రోహిణీం ప్రదహన్నివ॥ 13-112-21(85892)
తత్తేజస్తు తతో రౌద్రం కపిలాం గాం విశాంపతే।
నానావర్ణత్వమనయన్మేఘానివ దివాకరః॥ 13-112-22(85893)
యాస్తు తస్మాదపక్రంయ సోమమేవాభిసంశ్రితాః।
యథోత్పన్నాః స్వవర్ణస్థా న నీతాశ్చాన్యవర్ణతాం॥ 13-112-23(85894)
అథ క్రుద్ధం మహాదేవం ప్రజాపతిరభాషత।
అమృతేనావసిక్తస్త్వం నోచ్ఛిష్టం విద్యతే గవాం॥ 13-112-24(85895)
యథా హ్యమృతమాదాయ సోమో విష్యందతే పునః।
తథా క్షీరం క్షరంత్యేతా రోహిణ్యోఽమృతసంభవాః॥ 13-112-25(85896)
న దుష్యత్యనిలో నాగ్నిర్న సువర్ణం న చోదధిః।
నామృతేనామృతం పీతం న వత్సైర్దుష్యతే పయః॥ 13-112-26(85897)
ఇమాఁల్లోకాన్భరిష్యంతి హవిషా ప్రస్రవేణ చ।
ఆసామైశ్వర్యమిచ్ఛంతి సర్వేఽమృతమయం శుభం॥ 13-112-27(85898)
వృషభం చ దదౌ తస్మై భగవాఁల్లోకభావనః।
ప్రసాదయామాస మనస్తేన రుద్రస్య భారత॥ 13-112-28(85899)
ప్రీతశ్చాపి మహాదేవశ్చకార వృషభం తదా।
ధ్వజం చ వాహనం చైవ తస్మాత్స వృషభధ్వజః॥ 13-112-29(85900)
తతో దేవైర్మహాదేవస్తదా పశుపతిః కృతః।
ఈశ్వరః స గవాం మధ్యే వృషభాంకః ప్రకీర్తితః॥ 13-112-30(85901)
ఏవమవ్యగ్రవర్ణానాం కపిలానాం మహౌజసాం।
ప్రదానే ప్రథమః కల్పః సర్వాసామేవ కీర్తితః॥ 13-112-31(85902)
లోకజ్యేష్ఠా లోకవృత్తిప్రవృత్తా
రుద్రోద్భూతాః సోమవిష్యందభూతాః।
సౌంయాః పుణ్యాః కామదాః ప్రాణదాశ్చ
గా వై దత్త్వా సర్వకామప్రదః స్యాత్॥ 13-112-32(85903)
ఇదం గవాం ప్రభవవిధానముత్తమం
పఠన్సదా శుచిరపి మంగలప్రియః।
విముచ్యతే కలికలుషేణ మానవః
ప్రియాన్సుతాంధనపశుమాప్నుయాత్సదా॥ 13-112-33(85904)
హవ్యం కవ్యం తర్పణం శాంతికర్మ
యానం వాసో వృద్ధబాలస్య తుష్టిః।
ఏతాన్సర్వాన్గోప్రదానే గుణాన్వై
దాతా రాజన్నాప్నుయాద్వై సదైవ॥ 13-112-34(85905)
వైశంపాయన ఉవాచ। 13-112-35x(7122)
పితామహస్యాథ నిశంయ వాక్యం
రాజా సహ భ్రాతృభిరాజమీఢః।
సువర్ణవర్ణానడుహస్తథా గాః
పార్థో దదౌ బ్రాహ్మణసత్తమేభ్యః॥ 13-112-35(85906)
తథైవ తేభ్యోపి దదౌ ద్విజేభ్యో
గవాం సహస్రాణి శతాని చైవ।
యజ్ఞాన్సముద్ధిశ్య చ దక్షిణార్థే
లోకాన్విజేతుం పరమాం చ కీర్తిం॥ ॥ 13-112-36(85907)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి ద్వాదశాధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 112 ॥

Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes

7-112-6 అనంతా నామ తే లోకా గాం దత్త్వా యత్ర గచ్ఛతీతి థ.ధ.పాఠః॥ 7-112-11 పీతోదకాం త్యక్తతృణామితి థ.ధ.పాఠః॥ 7-112-20 అసృజద్వృత్తిమేవాగ్ర ఇతి ఝ.పాఠః॥ 7-112-23 స్రవంతీనాం నదీనాం॥ 7-112-26 తా హ్యేతా నాన్యవర్ణగా ఇతి ట.థ.ధ.పాఠః॥ 7-112-35 న సువర్ణం ఘృతం దధీతి థ.పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.